Waarom zou iemand willen forenzen? Gedurende het grootste deel van de 20e eeuw zou dat een absurde vraag zijn geweest.

God is dood sinds de jaren zestig. Catechismus- en godsdienstlessen zijn vervangen door gymnastiek en knutselen. Kinderen moesten thuis maar het verschil leren tussen mijn en dijn. De grenzen tussen mijn en dijn werden snel ook veel vager, naarmate gelegenheidsethiek de overhand nam.

Rudy Giuliani, oud-burgemeester van New York en Republikeinse presidentskandidaat, liet de wereld op 5 maart in John Roberts' CNN-programma American Morning weten dat herstel van de Amerikaanse economie alleen mogelijk is door drastische overheidsbezuinigingen. Weliswaar zou de gedaalde consumptievraag van 6,5 procent in december 2008 nog verder dalen en nog eens 4,5 miljoen werklozen geven, maar dat maakte weinig uit. Immers: aan het eind zou het allemaal goedkomen. De Dow Jones was volgens Giuliani het onwrikbare bewijs van zijn gelijk en Obama's miskleunen.

Ik voelde me laatst niet zo lekker. Om eerlijk te zijn, kwam dit niet helemaal uit de lucht vallen: als je een paar weken niet zo goed voor jezelf zorgt, kun je wachten op het moment dat je lichaam protesteert. En inderdaad, ik had gewacht, en nu wilde ik alleen nog maar met een dekentje voor de warme kachel zitten. Geen inspanning, gewoon zitten en het warm krijgen! Ik voelde me eigenlijk te slap om te bedenken wat ik zou gaan eten, en werd al moe bij de gedachte de kou in te moeten en in de rij van de supermarkt te gaan staan. En dan nog te gaan koken?!? Ik kon natuurlijk ook gewoon een pizza bestellen…. Comfortabel bij de kachel blijven zitten en wachten tot m’n eten zonder vitaminen zou worden bezorgd. Een topidee.

Hamad al-Sayyari, gouverneur van het Saudi Arabian Monetary Agency,( SAMA), liet in Davos (1 februari, 2009) weten dat de lage olieprijs de wereldeconomie zal helpen er weer snel op te komen. Wel meende hij dat 40 dollar per vat te laag was. Als het Westen 50 dollar zou betalen, dan zouden de olieproducerende landen net uit de kosten komen, en ook nog wat overhouden om te kunnen investeren in de toekomst. Met een reserve van 500 miljard dollar in zijn achterzak, waarvan geen cent wordt ingezet om de  wereldeconomische crisis te bestrijden en nog minder om te investeren in eigen olieproductie, klonk het relaas als een perverse banaliteit van een geesteszieke geldwolf.

Alsof de goudstandaard nog zou bestaan, echoën journalisten en would-be economen om het hardst, “Wie gaat de miljarden dollars economische stimulatie van Obama betalen?”

Groene stroom is oplichting. Deze kop stond vorige week dinsdag levensgroot in de Telegraaf. Want, zo schrijft de Telegraaf, de circa 2,5 miljoen Nederlandse gezinnen die in hun huis milieuvriendelijke groene stroom gebruiken, worden al jaren in de maling genomen. De certificaten voor groene stroom zouden onderdeel zijn van een nepsysteem. Er zou geen kuub groene stroom extra worden geproduceerd, en dat weten de energiebedrijven ook.

Paniek alom. En voor veel mensen een vrijbrief om geen moeite te hoeven doen door over te stappen op groene stroom. Een greep uit reacties op diverse fora van mensen die zich verlost voelen van de verantwoordelijkheid zelf actie te ondernemen tegen klimaatverandering:

• zucht weer genaait door de overheid
• Ben BLIJ dat ik aan deze ONZIN nooit mee gedaan heb. Oplichters zijn het en 1/4 van de Nederlanders trapt er WEER in.
• Die hele milieu-lobby is er, omdat er grof aan verdiend wordt. En het gepeupel volgt als makke schaapjes.
• Het is net als met scharreleieren, je weet dat er meer verkocht dan gelegd worden. En toch koop je scharreleieren. Voor je eigen gemoedsrust en zo is het met groene stroom ook.
• Blij zonder groene stroom, nog steeds niet overgestapt. Altijd al het gevoel gehad dat ik belazerd zou worden.
  Kom maar op met die atoomenergie.

Ergens vraag ik me überhaupt af hoe serieus je een krant moet nemen die het over een kuub stroom heeft, want naar mijn weten bestaat een kuub stroom niet, en druk je dit uit in kWh. Dit terzijde. Dan nu de echte feiten, waaruit blijkt dat de Prullegraaf ten onrechte paniek zaait.

Het klopt dat de consumenten van groene stroom niet direct hebben bijgedragen aan het bijplaatsen van duurzame energiebronnen. Dat komt echter niet doordat het om een 'nepsysteem' gaat. Er is ook niet zoiets als 'nep groene stroom', want de certificaten kloppen wel degelijk: zo'n 'garantie van oorsprong' garandeert dat de afnemen van groene stroom ook daadwerkelijk (ergens in Europa) duurzaam is opgewekt.

Maar dat betekent dus niet dat er ook duurzaam vermogen bijkomt. De vraag van consumenten naar groene stroom is op Europees niveau nog niet groot genoeg. De beschikbaarheid van duurzame elektriciteit is groot genoeg om in de vraag te voorzien. Er is dus geen schaarste, en dus geen marktpush om méér duurzame elektriciteit te produceren. Zelfs als heel Nederland zou overstappen is dat geen garantie dat die marktpush er wel is.

Waar de paniek dan vandaan komt? Het Europees Parlement wil optreden tegen de handel in groene certificaten die in het huidige systeem leidt tot dubbeltellingen.
Omdat de vraag naar groene stroom in Nederland groter is dan het aanbod, moeten de energiebedrijven importeren. Zo haalt Essent, dat een miljoen klanten voor groene stroom heeft, 20 procent uit het buitenland (met name uit Scandinavië).
Niet alle elektriciteit wordt daadwerkelijk fysiek geïmporteerd. Dat zou niet efficiënt zijn – hoe groter de afstand, hoe hoger het energieverlies onderweg. Het is een virtuele import, via zogeheten groene certificaten. Voor elke geproduceerde megawattuur groene stroom, kan een bedrijf één groen certificaat aanvragen bij een speciaal daarvoor in het leven geroepen instantie. In Nederland is dat bij Certiq, een dochteronderneming van netbeheerder Tennet.
Dat consumenten die groene stroom ook thuis in hun stopcontact krijgen, is onwaarschijnlijk Mensen die op groene stroom overstappen moeten vooral het collectief voor ogen houden: ze krijgen zelf misschien geen groene stroom thuis, maar ze zorgen er wel voor dat het netwerk als geheel groener wordt.
Het Europees Parlement wil nu de handel in groene certificaten aanpakken omdat het systeem niet goed werkt. Energiebedrijven geven dat zelf ook toe. Als Essent of Greenchoice groene certificaten kopen, tellen ze dat mee in hun totale groene stroomproductie. Maar de leverancier in Zweden of Noorwegen verkoopt de fysieke stroom ook nog eens als groen in eigen land, en hij telt zo mee in de nationale doelstellingen. Het Europees Parlement wil aan deze ‘dubbele telling’ een eind maken.

Kortom, wie groene stroom aanvraagt, krijgt groene stroom. Dus bent u nog niet overgestapt? Kijk dan op Consuwijzer. Hier vindt u alles over aanbieders, tarieven en overstappen.

Nelleke Jacobs

Ik zal verder niet uitweiden over mijn zwak voor Chazia Mourali, maar moest laatst wel weer denken aan het programma dat zij eind jaren ’90 presenteerde: De zwakste schakel. Dat programma waarin Chazia Mourali iedere ronde quasi-gevoelloos zei: ‘U bent de zwakste schakel. Tot ziens!’. Het programma verbeeldde een versnelde evolutietheorie van het recht van de sterkste. In 3 kwartier moesten de zwakste schakels die niet mee konden komen de studio verlaten, tot de minst zwakke schakel overleefde en won.

‘Het recht van de sterkste’ wordt in het bedrijfsleven ‘het recht van de duurzaamste’. Steeds meer partijen gaan duurzaam inkopen: de overheid gaat in 2010 100% duurzaam inkopen, steeds meer grote bedrijven stellen duurzaamheideisen aan hun inkopen, en 81% van de consumenten vindt MVO een belangrijk criterium bij de aankoop van een product. Dit duurzaam inkopen vereist een duurzame keten, waarin elke schakel zijn verantwoordelijkheid op het gebied van duurzaamheid moet nemen. Ook MKB’ers die een schakel in de keten vormen, zien de noodzaak tot duurzaam ondernemen. Om duurzaam te kunnen leveren, zullen ook zij duurzaam moeten inkopen, en hun eigen bedrijfsvoering duurzaam moeten inrichten. Iedere ondernemer die zijn leveranciers selecteert op basis van duurzaamheidscriteria, draagt bij aan het stimuleren MVO in de hele keten. Op deze manier ontstaat een keten met enkel sterke schakels!

>> Wilt u als schakel in de keten uw verantwoordelijkheid nemen op het gebied van duurzaamheid? Klik hier voor meer informatie over maatschappelijk verantwoord ondernemen.

>> Wilt u meer informatie over de voornemens van de overheid om in 2010 duurzaam in te kopen? Klik hier.

Nelleke Jacobs

Nadat ik jarenlang wat had bijverdiend als caissière vond ik het tijd worden voor wat anders. Iets waarbij je niet de hele dag stil hoefde te zitten. Postbode leek me een mooi beroep, iets dat ik zou moeten kunnen. Nadat ik een brief had geschreven naar de TPG, mocht ik op gesprek komen. Ik was niet echt voorbereid op kritische vragen, maar het bleek dat je allemaal dingen moest kunnen om post te kunnen bezorgen. Ben je een ochtendmens? Ben je fysiek sterk? Kun je feilloos de weg vinden in Amersfoort? Heb je een goeie fiets? Ai…

Ik studeerde en ik vond college om 10 uur onmenselijk. Ik had in geen maanden een sportschool van binnen gezien. Ik woonde net in Amersfoort, en wist enkel de weg van m’n huis naar de supermarkt. Omdat dit op loopafstand was, stond m’n fiets al een aantal maanden met een zachte band in de schuur. Ik zou dus op alle vragen negatief moeten antwoorden. Maar omdat ik graag wilde werken vertelde ik dat ik bij het krieken van de dag op m’n best was, dat ik dagelijks in de sportschool te vinden was, Amersfoort op m’n duimpje kende en dat m’n fiets m’n beste vriend was. Ik kon zaterdag beginnen. Eenmaal op straat besefte ik dat ik mezelf iets mooier had voorgedaan dan ik was.

Ik ben opgevoed met het idee dat je moet doen wat je zegt, dus ik had een probleem. Zodra de TPG erachter zou komen dat ik mezelf mooier had voorgedaan dan ik was, zou ik weer op straat staan. Op weg naar huis werd ik actief. Ik kocht een kaart van Amersfoort en een bandenplakset. En ik schreef me in op de sportschool, wat ik toch al maanden van plan was. Die zaterdag zette ik m’n wekker om 5 uur en sprong gewapend met de kaart van Amersfoort op m’n geplakte fiets. Hoewel het in ’t begin wat moeite kostte, bleek ik best geschikt te zijn als postbode. Ik wist niet dat ik het in me had, maar bij nader inzien had ik dus alle vragen van de TPG naar waarheid beantwoord.

Hier moet ik vaak aan denken nu de term ‘greenwashing’ een veelgehoorde term is. Omdat MVO steeds belangrijker wordt, doen bedrijven zich vaak groener en socialer voor dan ze wellicht in werkelijkheid zijn. Door dit te doen, kunnen die bedrijven zichzelf behoorlijk in de nesten werken. Zodra de consumentenbond of belangenorganisaties erachter komen dat ze zichzelf mooier voordoen dan ze zijn, hebben zij een probleem. Gevolg is dat ze actief moeten worden. Ze moeten hun groene en sociale gezicht waarmaken. Dus hoewel ‘greenwashing’ begin met bluf, kan het in mijn ogen goeie gevolgen hebben. Gevolgen die zonder greenwashing wellicht nog lang op zich hadden kunnen laten wachten.

Dagelijks hoor ik om me heen dat duurzame of maatschappelijk verantwoorde producten er hip en trendy moeten uitzien. Dit jaar zijn er nieuwe glossy magazines en ‘cross mediale concepten’ onder het mom van duurzaamheid of een bewuste levensstijl in de markt gezet. Reclame laat ons zien dat ‘groen’ het nieuwe zwart, topkoks pimpen biologisch voedsel op en diverse automerken laten in hun reclame zien hoe milieuvriendelijk ze zijn. Duurzaamheid, fair trade en het milieu zijn hip en verheven tot een nieuwe lifestyle. Daarmee zijn duurzame producten eindelijk uit de geitenwollensokken sfeer en in de mainstream terecht gekomen. Dat is mooi.